دیودوروس می نویسد : « این زنان هر شب پیرامون بستر شاه مى گشتند تا شاه سرانجام زنى راکه بایست با او همبستر شود، برگزیند »
( کتاب ۱۷، فصل ۷۷، بند ۷) .
این متن به طور ضمنى مى رساند که شاه هر شب همبستر جدیدى براى خود بر مى گزیده است.
توضیح دیودوروس را مى توان با آنچه درکتاب استر آمده است، مقایسه کرد
پس
از آنکه استر به دربار اخشورش وارد شد، هیجاز خواجه سرا اسباب طهارت و
تحفه هایش را با هفت کنیزکه « از خانه پادشاه برگزیده شده » بودند به وى
داد ( باب دوم، بند ۹).
براى استر کارهایى انجام مى شود که « براى زنان مرسوم است که در مدت دوازده ماه کرده شود »، یعنى شش ماه به روغن مر و شش ماه به عطریات و « اسباب تطهیر زنان » او را براى همبستر شدن با شاه آماده مى کنند.
وقتى شاه او را فرا مى خواند، شب مى رود و روز برمى گردد، ولى هنوز در «
خانه دوم زنان » زیردست شعشغاز « خواجه سراى پادشاه و مستحفظ متعه ها » ى
شاه است.
معمولاً دیگر به نزد شاه باز نمى گردد تا آنکه باز احضار شود: البته این امر به دلیل ضرورت داستان روی می دهد ، چون استر بر دیگران مرحج می شود !
در هر حال ایام تطهیر تحمیلی به دختران جوان احتمالاً ناشی از ضرورت داستانی نیست و واقعیت دارد .
در کتاب یهودیه نیز قهرمان داستان خود را برای رفتن به نزد هولوفرنز چنین مهیا می کند :
جامه های عزا را از تن به در آورد ، در آب شستشو کرد ، با مر ناب بدن را تدهین نمود .
گیسوانش را بافت ، سر را با دستار بست ، جامه های بزم پوشید … سندلها را به
پا کرد و سر تا پای خود را با انگشتری ، النگو ، گوشواره و حلقه های
جواهر نشان و انواع زیورآلات آراست
( باب دهم ، آیه ۳ – ۴ ) .
شمار فراوان الزاماتی از این دست ، که به زنانی که بایست با شاه همبستر شوند ، تحمیل می شد ، نباید موجب حیرت شود .
به نوشته هراکلیدس جوانان مسئول خدمت بر سر سفره شاه نیز بایست از پیش شستشو کنند و جامه سپید بپوشند .
پس بین سخنان نگارنده کتاب استر و سخنان دیودوروس سیسیلی هماهنگی نسبی وجود
دارد ، هر چند در کتاب استر به چرخ زدن شبانه زنان گرد بستر شاه ، که
دیودوروس سیسیلی آن را شرح داده است ، اشاره ای نشده است .
اما آیا وجود این تشابه ناگزیر باید مورخ را متقاعد کند ؟
برای اینکه به این پرسش پاسخ دهیم ، بهتر است به طرف هراکلیدس برگردیم که در پرسیکای خود چنین می نویسد :
سیصد زن ( gynaikes ) به شاه بزرگ می رسند ( phyllatousin ) ؛ این زنان تمام روز را می خوابند تا بتوانند شب بیدار بمانند ؛ آنان
، در پرتو چراغهای روشن ، آواز می خوانند و چنگ می نوازند ؛ و شاه از
طریق حیاط سیبداران با آنان ( pallakides? ) مرتبط است (athenee XII,514b )
.
در نظر اول شباهت متن دیودوروس و هراکلیدس کاملاً مشخص است . اما باید خاطر
نشان کنیم که متن اخیر بعضاً بازسازی شده است و واژه pallakides در آن
قابل اطمینان ؛ در دستنوشته های دیگر اغلب ، pallakis آمده است ؛ تنها واژه
مسلم gynaikes است ؛ اصلاحاتی که معمولاً پیشنهاد می شود
( از جمله ۳۶۰ به جای ۳۰۰ )
به دلیل شبیه سازی با دیودوروس سیسیلی است ، که البته موجب ایجاد تردید های جدی درباره ارزش اثباتی مقایسه دو نویسنده می شود .
دیودوروس به توضیحات هراکلیدس ( زنان شب زنده داری که آواز می خوانند و چنگ می نوازند ) اشاره ای نکرده است .
این تفاوتها به خصوص بدان روی قابل توجه است که هراکلیدس رسوم دربار هخامنشی را خوب می شناخته است .
تفسیری
که از همه درست تر می نماید این است که هراکلیدس به ۳۶۰ همبستر شاه اشاره
نمى کند، بلکه منظور او پالاکایهاى آوازه خوان و نوازنده اند که بعضى از
آنان، به طورى که از طریق هراکلیدس ( athenee IV,145c ) و نویسندگان دیگر
مى دانیم، به شام سلطنتى با نواها و نغمه هایشان لطف و زیبایى خاصى مى
بخشیدند.
پارمنیون ۳۲۹ تن از این پالایهاى رامشگر ( pallakai
basilikai mousourgoi ) را در خزانه داریوش سوم در دمشق تصاحب کرد (
XIII,608a ) .
اگر این تفسیر بى اساس نباشد به طرف این فرض کشیده مى شویم که
دیودوروس ( یا منبع او) توضیح غریب خود را به خاطر خوانندگانش افزوده است
یا آنکه ( آگاهانه یا نا آگاهانه ) با ذکر بعضى اطلاعات، چنانکه در نوشته
هراکلیدس ارائه شده است، ابهام ایجاد کرده است.
دیودوروس سیسیلى مطلب را طوری نگاشته است که با یکى از تصاویر مورد پسندی که نویسندگان یونانى ارائه داده اند، کاملا هماهنگى دارد.
مثلاً
پولوارخوس از میان دلایل اثبات جلال و شکوه بى بدیل شاهان بزرگ علاقه
آنان را به روابط جنسى قید کرده است ( athenee XII,545f ) .
الیانوس آنان را با یک ماهى دریایى « که همسران متعدد دارد » مقایسه کرده و
نوشته است که بربران مادى و پارسی« تجمل ( tryphe ) شان را در لذاید بستر
ظاهر مى کنند » طبیعت جانوران، کتاب ا، بند۱۴ ) .
تمایز آنچه به اطلاعات مربوط مى شود از آنچه به تفسیر یونانیان از مسائل برمى گردد، دشوار است
دیودوروس
از شمار همبستران شاه ( که « برابر با روزهاى سال » است ) نتیجه گرفته
است که هر شب یکى از آنان برای سرگرم کردن شاه بزرگ به نزد او مى آمده
است.
اما متونى که در اختیار داریم پذیرش تمام و کمال تفسیر دیودوروس را به ما تحمیل نمى کند.
به خصوص وسوسه مى شویم بیندیشیم که دیودوروس رقمى را « عقلانى کرده » است که نزد هخامنشیان ارزش نمادین داشته است.
شاید بینش دیودوروس سیسیلى حداقل بعضاً از توضیح هرودوت درباره روابط شاه بزرگ و زنانش ناشى شده بإشد: « زنان ( gynaikes ) در پارس با شوهران خود به نوبت مراوده دارند »
( کتاب ۳، بند ۶۹ )
، روى هم رفته، اگر همان
طور که در استر مورد تأیید قرار گرفته است، دختران جوان گردآوری شده بایست
باکره بوده باشند، حتى به اینجا مى رسیم که از خود بپرسیم که آیا بسیارى
از آنان- احتمالاً پیش از آنکه در پرستشگاه آناهیتا باقى زندگی خود را در
طهارت بگذرانند- با کره نمى ماندند
( پلوتارک،اردشیر، کتاب ۲۷، بند ۳ – ۴ ) .
منبع : امپراطوری هخامنشیان اثر پی یر بریان
